Thứ năm, 25/02/2021

2021: Dự báo triển vọng thị trường dầu khí thế giới được cải thiện, những bất ổn vẫn còn

Thị trường dầu mỏ được dự báo sẽ có triển vọng phát triển khi nền kinh tế thế giới và du lịch phát triển phục hồi vào năm 2021 được thúc đẩy bởi các chiến dịch tiêm chủng vaccine Covid-19. Cán cân thị trường dầu mỏ toàn cầu đã chuyển từ dư thừa trong nửa đầu năm 2020 đến thâm hụt vào nửa cuối năm 2020, và tình trạng thâm hụt nguồn cung dầu có khả năng tiếp tục đến hết năm 2021. Để đạt được mức giá dầu ổn định hoặc giá tăng, việc duy trì sự can thiệp hợp lý, quyết đoán từ Tổ chức xuất khẩu Dầu mỏ và các nước sản xuất dầu và các nước đồng minh bao gồm cả Nga (OPEC+) là cần thiết. Mặc dù giải pháp giãn cách và công tác phân phối vaccine được áp dụng rộng rãi nhưng chủng Covid mới xuất hiện ở nhiều nước dễ lây lan hơn chủng Covid-19 cũ nên tỷ lệ nhập viện của bệnh nhân cao hơn, nhưng nền kinh tế toàn cầu dự kiến ​​sẽ phục hồi đồng bộ vào năm 2021. Việc hỗ trợ tài chính cho các hoạt động sản xuất sẽ dẫn đến lạm phát nhưng thị trường dầu mỏ năm 2021 cũng sẽ được hưởng lợi. Tuy nhiên, việc phân phối vaccine và kết quả tác động của việc thay đổi hành vi người tiêu dùng đối với nhu cầu dầu còn sẽ mất nhiều thời gian để hiện thực hóa.

Các yếu tố tăng nhu cầu dầu có thể bị hạn chế một phần do những bất ổn về nguồn cung. Liên minh OPEC+ đã đồng ý hạn chế tăng sản lượng dầu chung thêm 500.000 thùng/ngày từ tháng 1/2021 và sẽ họp hàng tháng sau đó để giải quyết yêu cầu điều chỉnh thêm. Tuy nhiên, có những khuynh hướng trái ngược nhau trong cán cân cung cầu thị trường. Do không bị ép buộc phải cắt giảm quota, sản lượng của Libya đã tăng mạnh kể từ tháng 9/2020, đạt 1,04 triệu thùng/ngày vào cuối tháng 1/2021. Với chiến thắng của Joe Biden trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ và khả năng đàm phán lại Thỏa thuận hạt nhân Iran, nguồn cung của Iran có khả năng đạt tới 2 triệu thùng/ngày hoăc hơn sẽ hỗ trợ cho thị trường trong tương lai.

Ở Mỹ, số lượng các giàn khoan được nâng cấp và các hoạt động hoàn thiện giếng khoan định hướng được tăng cường sẽ giúp tăng sản lượng để đáp ứng nhu cầu khi giá dầu cao hơn. Hơn nữa, năng lực sản xuất thiết bị, phụ tùng toàn cầu cho công nghiệp dầu khí hiện đang đạt mức cao nhất giúp cho công suất dự phòng hiện tại của OPEC+ đạt gần 12 triệu thùng/ngày và ở Canada cũng đã đạt đến 13 triệu thùng/ngày, theo ước tính của Simmons Energy. Việc bình thường hóa năng lực sản xuất dự phòng để đáp ứng giá dầu cao hơn sẽ tạo ra sự phục hồi của giá dầu.

Các chiến dịch tiêm chủng vaccine được thực hiện ở một số quốc gia và dự kiến sẽ được ​​sử dụng rộng rãi sẽ làm tăng hiệu quả chống dịch Covid-19 cho phép dự đoán rằng hoạt động kinh tế toàn cầu có thể trở lại bình thường tương đối nhanh ở hầu hết các khu vực. Theo hầu hết các nhà dịch tễ học, mục tiêu của chiến dịch tiêm chủng toàn cầu là 60 - 70% dân số thế giới sẽ được miễn dịch. Mỹ cho biết số lượng vaccine đủ để đạt mục tiêu miễn dịch vào giữa năm 2021, theo phân tích các thông tin khoa học và của công ty phân tích Airfinity. Anh và EU cũng dự báo sẽ đạt mục tiêu này vào mùa hè hoặc mùa thu năm nay.

Các chỉ số kinh tế gần đây cho thấy tăng trưởng kinh tế ở hầu hết các quốc gia/khu vực đã phục hồi mạnh mẽ trong các tháng cuối năm 2020 sau khi giảm mạnh trong Quý II/2020. Chỉ số RWI/ISL, theo dõi chuyển động của các tàu container toàn cầu tháng 10/2020 tăng 6,6% so với cùng kỳ năm 2019. Chỉ số CPB cho thấy khoảng cách giữa các năm của sản lượng sản xuất công nghiệp và thương mại thế giới vào tháng 9/2020 đã thu hẹp 2%. Tuy nhiên, các chỉ số này chưa tính đến tác động của các biện pháp ngăn chặn Covid-19 được triển khai trong Quý IV. Chỉ số quản lý mua hàng toàn cầu (PMI) đạt giá trị 53,3 vào tháng 10/2020, mức cao nhất kể từ tháng 8/2018, sau đó giảm xuống 53,1 vào tháng 11 do gia tăng các trường hợp lây nhiễm Covid-19 mới. Nền kinh tế khu vực đồng tiền chung châu Âu rơi vào tình trạng thu hẹp trở lại vào tháng 11 và tháng 12/2020. Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh rộng rãi trong năm tới đã tăng lên nhờ tin tức tích cực về vaccine.

Hầu hết các nhà dự báo kinh tế hiện nay dự đoán rằng GDP toàn cầu sẽ trở lại mức trước đại dịch vào cuối năm 2021. Trong trường hợp số lượng ca lây nhiễm Covid-19 gia tăng có thể xảy ra vào đầu năm 2021 thì các biện pháp giãn cách xã hội và các hạn chế đối với du lịch đang được áp dụng sẽ linh hoạt, hợp lý hơn theo điều kiện cụ thể từng nơi giúp cho hoạt động công nghiệp có thể phục hồi tương đối nhanh chóng nhằm hỗ trợ nhu cầu diesel, nhưng ngành dịch vụ, đặc biệt là du lịch, sẽ tiếp tục thua lỗ.

Trong khi đó, tình trạng lạm phát có thể xuất hiện trở lại mạnh mẽ sau đại dịch Covid-19, đặc biệt là ở Mỹ do phải tập trung vào việc cứu thị trường lao động và hỗ trợ các hộ gia đình thu nhập thấp, cùng các giải pháp kích thích tài chính và tiền tệ, điều chỉnh chế độ thuế phí… được áp dụng rộng rãi. Khi lạm phát tăng sẽ dẫn đến giá hàng hóa gia tăng.

Nhu cầu toàn cầu

Dữ liệu sơ bộ từ Cơ quan năng lượng thế giới (IEA) cho thấy nhu cầu dầu toàn cầu giảm 8,82 triệu thùng/ngày (-8,8%) trong năm 2020, đặc biệt là ở các nước phát triển (OECD). Nhu cầu dầu ở các nước OECD giảm 5,55 triệu thùng/ngày (11,64%) vào năm 2020 so với năm trước đó, trong khi nhu cầu của các nước ngoài OECD giảm 6,25%.

Nhu cầu dầu trong các nước OECD thuộc Liên minh châu Châu Âu giảm 1,83 triệu thùng/ngày theo từng năm (tương đương 12,84%) và nhu cầu ở Nhật Bản giảm 10,14%. Ở các nước OECD châu Mỹ nhu cầu giảm 3 triệu thùng/ngày (gần 12%). Riêng nhu cầu của Mỹ giảm 2,4 triệu thùng/ngày (11,6%).

Ở các nước ngoài OECD như Trung Quốc, nhu cầu tăng 120.000 thùng/ngày vào năm 2020 nhờ đại dịch được tạm thời bị đẩy lùi, còn nhu cầu ở Ấn Độ lại giảm 440.000 thùng/.

Mặc dù mùa đông Covid-19 tăng đột biến hiện đang làm giảm việc đi lại nói chung kéo theo giảm nhu cầu tiêu thụ dầu. Các loại vacin Pfizer và Moderna đang được đưa vào sử dụng có thể dần dần thúc đẩy bình thường hóa tình hình này trong quá trình 2 năm tiếp theo đặc biệt là nửa cuối năm 2021 và năm 2022.

Theo dự báo mới nhất của IEA, nhu cầu dầu thế giới sẽ tăng 5,7 triệu thùng/ngày vào năm 2021 và phục hồi gần 97% của mức năm 2019 trong đó nhu cầu của khối OECD dự kiến ​​sẽ tăng thêm 2,8 triệu thùng/ngày và được thiết lập ổn định để phục hồi khoảng 95% của năm 2019 vào nửa cuối năm 2021. Nhu cầu ở các nước Châu Mỹ thuộc OECD sẽ tăng 1,61 triệu thùng/ngày (7,12%), và nhu cầu dầu của châu Âu sẽ tăng 7,17% lên 13,31 triệu thùng/ngày trong năm 2021.

Nhu cầu dầu của các nước nằm ngoài OECD sẽ tăng thêm 2,9 triệu thùng/ngày trong năm 2021 và dự kiến ​​sẽ phục hồi về mức cơ bản của năm 2019 vào giữa năm 2021. Nhu cầu dầu ở Trung Quốc dự kiến ​​sẽ đạt trung bình 14,67 triệu thùng/ngày trong năm nay, tăng 6% so với năm ngoái. Nhu cầu dầu của Ấn Độ dự kiến ​​sẽ đạt trung bình 5,06 triệu thùng/ngày trong năm nay, tăng 8,3% so với năm 2020.

Theo danh mục sản phẩm, nhu cầu xăng dầu toàn cầu sẽ có thể khôi phục về mức cơ sở năm 2019 vào năm 2022 khi mức tăng trưởng ở các nước ngoài OECD bù đắp đủ cho sự sụt giảm nhu cầu liên tục của các nước OECD. Nhu cầu sản phẩm lọc toàn cầu dự kiến ​​sẽ phục hồi mức cơ sở 2019 vào năm 2021 và vượt qua đường cơ sở này vào năm 2022, nhờ hoạt động công nghiệp gia tăng.

Nhu cầu nhiên liệu máy bay phản lực toàn cầu dự kiến ​​sẽ được cải thiện, tuy nhiên vẫn gặp trở ngại đáng kể do diễn biến đại dịch Covid-19 còn tiếp diễn. Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) dự kiến ​​nhu cầu hành khách hàng không đạt khoảng 60% của năm 2019 vào năm 2021.

Cung dầu thế giới

Sản lượng dầu thô của OPEC đạt 25,7 triệu thùng/ngày vào năm 2020, giảm gần 3,5 triệu thùng/ngày so với năm 2019, trong đó Saudi Arabia giảm lớn nhất, theo dữ liệu IEA mới nhất và ước tính của OGJ. OGJ dự báo sản lượng dầu thô của OPEC sẽ đạt trung bình 27,1 triệu thùng/ngày vào năm 2021, dựa theo doanh thu đã công bố của OPEC và mức gia tăng tiềm năng đối với các mục tiêu sản lượng trong khối và của Libya.

Nguồn cung dầu của các nước ngoài OPEC đạt trung bình 63 triệu thùng/ngày vào năm 2020, thấp hơn 2,6 triệu thùng/ngày so với năm 2019, theo IEA. Sự suy giảm sản lượng từ Mỹ, Nga và Canada được bù đắp bằng sự gia tăng sản lượng của Na Uy và Brazil. Tổng nguồn cung dầu ngoài OPEC dự kiến ​​sẽ tăng 500.000 thùng/ngày vào năm 2021 do giá dầu tăng (Bảng 1).

Giá dầu phục hồi kể từ tháng 5/2020 tiếp tục cho đến nay tuy khiêm tốn nhưng đã khuyến khích các nhà khai thác dầu trên đất liền của Mỹ đưa một số mỏ đã bị đóng cửa trong thời gian giá dầu trượt dốc hoạt động trở lại và khôi phục một số hoạt động khoan. Sản lượng dầu thô của Mỹ giảm 900.000 thùng/ngày trong năm 2020 và vẫn tiếp tục giảm hơn 350.000 thùng/ngày vào năm 2021 so với năm 2019. Trái ngược với dầu thô, NGL của Mỹ tăng trưởng mạnh vào năm 2020.

Ngoại trừ Mỹ, kế hoạch sản lượng của các nước ngoài OPEC, đều tăng trong năm 2021 do Nga và Canada đang bình thường hóa hoạt động khai thác trong khi Brazil cũng như Nauy bắt đầu tăng sản lượng. Sản lượng dầu của Nga chỉ đạt 10,59 triệu thùng/ngày trong năm 2020 nhưng dự báo sản lượng năm 2021 sẽ tăng lên 10,71 triệu thùng/ngày trong năm 2021. Theo Phó Thủ tướng Alexander Novak, các công ty dầu khí Nga đã sẵn sàng để tăng thêm sản lượng dầu lên 125.000 thùng/ngày bắt đầu từ tháng 1/2021.

Do đóng cửa và cắt giảm mạnh chi tiêu vốn kế hoạch, sản lượng dầu của Canada năm 2020 giảm 4,9% so với cùng kỳ năm trước nên chỉ đạt 5,27 triệu thùng/ngày. Tuy nhiên sản lượng dầu của Canada đã liên tục phục hồi kể từ tháng 8/2020 và dự kiến ​​sẽ tăng lên 5,56 triệu thùng/ngày vào năm 2021. Mỏ dầu Johan Sverdrup được đưa vào sản xuất vào cuối năm 2019, đã hỗ trợ sản lượng dầu của Na Uy tăng 15,52% vào năm 2020 và nước này dự kiến ​​sẽ tăng thêm lên 2,17 triệu thùng/ngày trong năm 2021.

Nhờ đầu tư mạnh mẽ và thúc đẩy sản xuất từ tầng chứa dầu trước tầng muối mỏ (​​horizon pre-salt), sản lượng dầu của Brazil dự kiến ​​tăng 6,56% so với năm 2020, lên 3,25 triệu thùng/ngày vào năm 2021. Trước đây 2 năm, Petrobras đã cắt giảm khoản đầu tư trong kế hoạch 5 năm của mình 27% (55 tỷ USD) để bảo đảm có tiền mặt đủ chi tiêu tập trung vào mỏ vùng nước sâu và bán tài sản không cốt lõi để giảm nợ.

Sản lượng dầu của Trung Quốc tăng lên 3,98 triệu thùng/ngày vào năm 2020 từ 3,92 triệu thùng/ngày vào năm 2019. Sản lượng dầu của Trung Quốc năm 2021 dự báo sẽ giảm 1,26% xuống còn 3,93 triệu thùng/ngày.

Bảng 1. Sản lượng dầu khí thế giới cuối năm 2020

 Khu vực/ nước

Dầu thô

(triệu thùng/ngày)

Khí đốt ( bcf) -Tổng sản lượng năm 2020

Tây bán cầu

 22,088

45.625,01

Canada

 4,200

 5.392,06

Mỹ

 11,011

 32.977,60

Brazil

 2,754

 1.508,33

Mexico

 1,689

 1.594,95

Tây Âu

 2,874

 6.166,35

 Nauy

 1,734

 3.677,28

Anh

 854

 1.263,89

Đông Âu và Liên xô cũ

 12,912

 32.067,06

Nga

 10,025

 23.098,99

Kazakhtan

 1,750

 1.914,00

Châu Phi

 6,486

 6.145,95

Algeria

 1,070

 2.698,39

Angola

 1,210

 44,00

Nigeria

 1,330

 770,00

Trung Đông

 22,159

 26.481,29

Saudi Arabia

 8,990

 2.750,00

Qatar

 1,530

 7.370,00

Kuwait

 2,300

 530,52

Iran

 1,190

 10.890,00

Iraq

 3,810

 914,00

UAE

 2,500

 1.815,00

Châu Á - Thái Bình Dương

 6,720

 20.411,96

Trung Quốc

 3,895

 6.065,53

Ấn Độ

 616

 920,96

Indonesia

 700

 1.930,72

Malaysia

 520

 2.028,86

Thái Lan

 191

 1.076,61

Việt Nam

 182

 374,00

Tổng thế giới

 73,239

 136.897,62

 OPEC

 25,250

 21.411,28

 Nguồn: OGJ 1/2/2021

Dầu dự trữ của khối OECD

Vào tháng 10 năm 2020, tổng lượng dầu dự trữ của ngành công nghiệp trong các nước thuộc khối OECD giảm trong tháng thứ ba liên tiếp xuống còn 3.128 triệu thùng. Dầu dự trữ của khối này đạt đỉnh vào tháng 7 (3.221 triệu thùng) do bổ sung được 92,4 triệu thùng (1 triệu thùng/ngày) trong khoảng thời gian từ tháng 8 đến tháng 10/2020. Với lượng dầu dự trữ được thiết lập 1,79 triệu thùng/ngày trong nửa đầu năm 2020, vào cuối tháng 10, hàng tồn kho còn 183,4 triệu thùng trên mức trung bình của 5 năm.

Với sự phục hồi nhu cầu dầu như dự báo, lượng dầu thô dự trữ toàn cầu được thiết lập đủ để kéo hàng tồn kho ổn định qua hầu hết năm 2021. Với dự báo của OGJ về sản lượng dầu thô của OPEC trong năm 2021, dự trữ dầu toàn cầu dự kiến ​​sẽ đạt 1 triệu thùng/ngày trong năm 2021 thì điều này có thể hỗ trợ giá dầu ổn định hoặc tăng. Đầu năm nay OGJ dự báo giá dầu Brent trung bình trong nửa cuối năm 2021 sẽ ở mức 55 USD/thùng. Tuy nhiên, trong tuần cuối tháng 1/2021 giá dầu Brent đã lên khoảng 64 USD/thùng, WTI lên 58 USD/thùng, sang tháng 2/2021 lại lên xuống bất thường theo chu kỳ ngắn nên rất khó dự báo giá dầu trong các tháng săp tới do diễn biến dịch bệnh, thay đổi thời tiết, thay đổi hành động của các nước thành viên OPEC+ và an ninh thế giới là những yến tố biến động khó lường trước.

Ngọc Toản

Tin liên quan

Chuyên mục

Tin nổi bật